Stap 1 – Onderzoeksvraag

De eerste stap is misschien wel de belangrijkste. Je stelt vast wat je wilt weten en vertaalt dit in een zoekvraag. Deze vraag is het uitgangspunt en fundament van je zoektocht. Je leert hoe dat gaat en waar je op moet letten bij verduidelijken van de opdracht en het stellen van een goede zoekvraag. Zorg dat je heel duidelijk weet wat de opdracht is en welke zoekvraag daar bij hoort. Hoe je dat doet, lees je in deze uitleg:

1.-introductie-en-definieren-zoekvraag-nieuw_sept2019

Stap 2 – Zoektermen

Na het definiëren van de zoekvraag ga je zoektermen bedenken. Het gebruik van de juiste zoektermen is heel belangrijk. Je bent misschien gewend om in de zoekbalk zo maar wat termen in te vullen. Als je op die manier niet meteen de informatie vindt die je zoekt, kun je denken dat de informatie er niet is. Vaak klopt dat niet. Door op een gestructureerde manier zoektermen te bedenken voordat je gaat zoeken, worden je zoekresultaten beter.

Zoektermen bedenken

Een effectieve manier van zoeken is de “bouwsteenmethode”. Je deelt je (zoek)vraag eerst op in een aantal componenten. Daarmee bedenk je specifieke zoektermen waarmee je gaat zoeken.

Voorbeeld:
Je zoekt literatuur over Renaissance-kunst uit Italië.
Je vraag is: Wat zijn de voornaamste kenmerken van Italiaanse Renaissance kunst?

De belangrijkste componenten van deze vraag zijn:

  • Renaissance
  • Kunst
  • Italië
Renaissance Kunst Italië
Wedergeboorte Art Italy
Maniërisme Schilderkunst Toscaans
Etc. Beeldhouwkunst Toscane
Etc. Florence
Etc.

Bij het bedenken van zoektermen kun je denken aan

VariantVoorbeeld
Ruimere zoekterm Cultuurgeschiedenis
Nauwere zoekterm Schilderkunst
Beeldhouwkunst
Verwante zoektermHumanisme
Spelingsvarianten 14e eeuw
Veertiende eeuw
Verbuigingen Toscane
Toscaans
(quasi)Synoniemen Wedergeboorte
Vroegmoderne Tijd
Vaktermen Maniërisme
Enkel- of meervoud gebruiken Kunstenaar
Kunstenaars
Vertalingen Italy
Art
Samenstellingen Online
On line (Engelse taal)
Uitschrijven van afkortingen IT – Italië

Antoniemen
Soms kan het nuttig zijn om te zoeken met antoniemen. Dit zijn woorden met een tegenovergestelde betekenis die ook relevante informatie kunnen opleveren.

Voorbeelden van antoniemen zijn:

  • werkloosheid – werkgelegenheid
  • welvaart – armoede
  • groei – krimp

Tips voor zoektermen
Wetenschappers en andere professionals maken in hun publicaties gebruik van vaktermen. Als je deze termen niet kent, kun je makkelijk belangrijke publicaties missen. Houd er ook rekening mee dat de voertaal in de wetenschappelijke wereld Engels is.

  • Bekijk een aantal wetenschappelijke publicaties of vakpublicaties over je onderwerp om achter specifieke vaktermen te komen.
  • Ga op zoek naar specifieke (vak)termen door een aantal zoektermen die je al hebt uit te proberen. Speur in de resultaten naar nieuwe zoektermen. Je kunt hierbij gebruik maken van de Sneeuwbalmethode ((zie stap 4 zoekmethoden).

Hulpmiddelen

Als je nog niet thuis bent in de terminologie van je onderwerp, kun je een aantal hulpmiddelen gebruiken bij het bedenken van zoektermen:

Online woordenboeken

  • Algemene woordenboeken
  • Vakwoordenboeken zoals technische woordenboeken, medische woordenboeken

Parelgroeimethode
Je kiest een artikel of boek dat goed bij jouw vraag aansluit en je gebruikt de informatie die je daarin vindt, om verder te zoeken.

Meer hierover vind je bij Parelgroeien (zie stap 4 zoekmethoden).

Stap 3 – Informatiebronnen

Welke soorten informatiebronnen zijn er en waar kun je die informatie vinden? Niet alle informatie is geschikt voor alle doeleinden. De ene keer wil je weten wat de laatste ontwikkelingen op je vakgebied zijn, de andere keer heb je cijfers nodig om je verslag te onderbouwen.

Al deze informatie staat in verschillende bronnen. Er zijn informatiebronnen met alleen maar bedrijfsinformatie, maar ook bronnen met krantenartikelen.

Voordat je gaat zoeken is het daarom goed een beeld te hebben van de verschillende soorten informatie en bijbehorende bronnen. Om je op weg te helpen is de informatie op drie manieren ingedeeld.

  • Vorm
  • Niveau
  • Inhoud

Lean Library

Saxion Bibliotheek heeft op haar website een extensie – Lean Library- waarmee je simpel en snel toegang krijgt tot online informatiebronnen (databases en e-journals), en tevens tot artikelen in open access. Je kunt deze browser extensie gratis downloaden. Nadat je de browser extensie hebt geïnstalleerd, selecteer je ‘Saxion Bibliotheek’ en de extensie is klaar voor gebruik!

De browser extensie werkt als volgt: bezoek je een website waar de bibliotheek een licentie op heeft, dan krijg je een melding. Vervolgens klik je één keer om die site via de bibliotheek te openen en toegang te krijgen. De browser extensie toont een icoontje in de bladwijzerbalk. Dit werkt min of meer als een stoplicht. Is het icoontje groen, dan ben je ingelogd. Als je een artikel wilt gebruiken dat niet toegankelijk lijkt te zijn, dan zoekt de browser extensie naar een open access versie van het artikel.

Vorm

Full text informatie
In bronnen met full text informatie kun je volledige publicaties lezen en doorzoeken. Je kunt zo snel zien of een publicatie relevant voor je is. Onderzoeksartikelen of teksten waar veel tijd en geld aan besteed is, zijn meestal niet vrij toegankelijk. Maar er zijn wel steeds meer uitzonderingen, zie Directory of Open Access Journals (DOAJ).

Saxion Hogeschool heeft voor een groot aantal databanken licenties afgesloten. Full text artikelen staan in databanken als Science Direct en Nexis Uni

Bibliografische informatie
In bibliografische bronnen staan verwijzingen naar en gegevens over publicaties, zoals:

  • Titel
  • Auteur
  • Uitgever
  • Publicatiejaar
  • Verwijzing naar de vindplaats
  • Samenvatting (abstract)

Het is de moeite waard om ook naar deze informatie te kijken. Vaak wordt namelijk aangegeven waar je de full text versie kunt vinden, bijvoorbeeld in een bibliotheek. Bekijk altijd eerst of een databank full text informatie bevat, alleen maar bibliografische informatie of juist beide.

Een voorbeeld van een bron met bibliografische informatie is een catalogus, zoals de catalogus van de Saxion Bibliotheek of Worldshare. Hierin staan verwijzingen naar publicaties en gegevens over de vindplaats. Soms word je vanuit de Saxion catalogus direct doorgelinkt naar een full text bestand, bijvoorbeeld een e-book of een PDF-bestand.

Niveau

Vakinformatie
Vakinformatie is specialistische informatie op een bepaald vakgebied. De inhoud richt zich op praktische toepassingen en is geschreven voor de beroepspraktijk. Het taalgebruik varieert van eenvoudig tot ingewikkeld, maar is altijd gericht op het vakgebied.

Voorbeelden van vakspecifieke tijdschriften zijn Onze Taal en Zorgvisie. Je kunt ook gebruik maken van vakspecifieke databanken als Finance & Control Base

Wetenschappelijke informatie
Wetenschappelijke informatie wordt gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften of boeken, vaak in het Engels. De tekst heeft altijd een kwaliteitstoets ondergaan waarin twee of meer collega’s uit hetzelfde vakgebied de tekst hebben gecontroleerd. Dit heet peer review.

Een wetenschappelijk artikel is opgebouwd volgens eenzelfde indeling:

  • Onderzoeksvraag
  • Theoretisch kader
  • Methode van onderzoek
  • Resultaat
  • Conclusie

Ook is een wetenschappelijke publicatie voorzien van een bibliografie: (zie stap 6 Verwerken van bronnen).

Er zijn diverse databanken met wetenschappelijke- en vakinformatie. Deze kunnen over een specifiek vakgebied gaan, zoals PubMed Central (PMC), of zijn multidisciplinair, bijvoorbeeld ScienceDirect. Ook zijn er vrij toegankelijke websites met wetenschappelijke informatie, zie NARCIS.

Naast wetenschappelijke informatie heb je ook populair-wetenschappelijke informatie. Deze informatie is geschreven voor mensen die niet gespecialiseerd zijn op het vakgebied. Denk hierbij aan tijdschriften als Psychologie magazine.

Inhoud

Actuele informatie
Actuele informatie gaat in op recente ontwikkelingen en is bedoeld om op de hoogte te blijven van wat er op dit moment op een bepaald vakgebied speelt. Deze informatie vind je in kranten, tijdschriftartikelen en op websites. Het is belangrijk dat je let op de betrouwbaarheid (zie stap 5 Selecteren van informatie).

Een goede bron voor nieuws is de databank Nexis Uni Je vindt hier internationale en nationale kranten en kunt zien of er nieuws is gepubliceerd over jouw onderwerp.

Achtergrondinformatie
Het is belangrijk te weten wat een vakgebied precies inhoudt en wat relevante begrippen en theorieën betekenen. Dit is achtergrondinformatie die te vinden is in (hand)boeken. Kennis van een onderwerp maakt het zoekproces makkelijker (Zie stap 1 Onderzoeksvraag, oriënteren).

Boeken zijn er steeds meer in digitale vorm. Je kunt zoeken in een databank met ebooks, zoals Ebsco eBook collection

Feitelijke informatie
Soms is het alleen maar nodig om feiten te weten, bijvoorbeeld als aanvulling op je verslag. Dit kunnen gegevens zijn over een bedrijf, statistische gegevens of concrete feiten. Je vindt deze informatie in databanken, encyclopedieën en woordenboeken. Een aantal databanken bevat specifieke, feitelijke informatie. In Finance & Control Base en Reach staat bedrijfsinformatie. Een encyclopedie, zoals Wikipedia, kan een handige start zijn.

Onderzoeksresultaten
Onderzoeksresultaten kunnen resultaten van experimenten zijn, maar ook beschrijvingen, theoretische berekeningen, modellen en computersimulaties en rapportages van praktische toepassingen. Resultaten horen objectief en onafhankelijk te zijn.

Onderzoeksresultaten staan niet alleen in rapporten of proefschriften maar ook in wetenschappelijke tijdschriftartikelen. Deze vind je in databanken als ScienceDirect en Pubmed Central (PMC).

Stap 4 – Zoeken

Je hebt de zoekvragen en zoektermen op een rijtje en je hebt informatiebronnen gekozen. Nu kun je echt gaan zoeken. In deze stap leer je een aantal technieken om effectiever te zoeken.

In de PDF wordt ingegaan op de volgende onderwerpen:

  • Zoektechnieken
    • Eenvoudig of geavanceerd zoeken
    • Woorden combineren
    • Exacte woordcombinaties en nabijheidsoperatoren
    • Zoekstrings maken, trunkeren en maskeren
    • Trefwoorden
    • Zoekingangen en begrenzingen
    • Thesauri
    • Classificatieschema’s
  • Zoekmethoden
    • Sneeuwbal methode
    • Citatiezoeken
    • Uitbreiden en beperken van zoektermen
    • Parelgroeien
    • Zoekresultaat verbeteren: te weinig of teveel resultaten
4.-Zoeken

Stap 5 – Selecteren van informatie

Tijdens je zoekactie vind je allerlei informatie. Hiervan wil je alleen relevante en betrouwbare bronnen gebruiken. Maar hoe bepaal je dit? In deze stap geven we je richtlijnen om verschillende bronnen te beoordelen.

De belangrijkste criteria waarop je publicaties beoordeeld zijn:

  • Relevantie.
    De mate waarin de informatie bijdraagt aan de beantwoording van de (onderzoeks)vraag. Bij de beoordeling let je op:
    • Inhoud en niveauVormActualiteit
  • Betrouwbaarheid:
    De mate waarin je erop kunt vertrouwen dat de informatie klopt. Bij de beoordeling let je op:
    • De bron (auteur/organisatie) en totstandkoming van het documentInhoud: het gaat hier om juistheid, objectiviteit, controleerbaarheid en kwaliteit informatiebron
  • Boeken beoordelen
  • Artikelen beoordelen
  • Websites beoordelen
5.-Selecteren-van-informatie

Stap 6 – Verwerken van informatie

Alle informatie die je vindt in andere publicaties mag je gebruiken voor je studie. Niet alleen informatie uit boeken en artikelen, maar ook informatie van websites. Er is echter een heel belangrijke voorwaarde:

Je moet altijd de bron vermelden, vertellen waar je de informatie gevonden hebt

  • Bronvermelding
  • Copyright
  • Plagiaat
  • Citeren
  • Parafraseren
  • Referenties
  • Bibliografie